BIP
31. BAZA LOTNICTWA TAKTYCZNEGO
Szkolenie pilotów i personelu naziemnego

Szkolenie pilotów i personelu naziemnego

a) szkolenie pilotów

W kontrakcie na zakup F-16 przewidziano przeszkolenie w USA łącznie 49 polskich pilotów. 12 pilotów miało zrealizować program obejmujący szkolenie językowe i naukę na samolocie F-16, a 6 pilotów spośród tej grupy miało przeszkolić się do poziomu instruktorskiego. Bazując na doświadczeniach pierwszych pilotów dokonano zamiany w pierwotnej strukturze programu szkolenia - rozszerzono naukę języka angielskiego (frazeologii lotniczej) oraz dodano zaawansowane szkolenie na T-38, poprzedzające loty na F-16. Następną zmianą programu szkolenia było zwiększenie liczby pilotów, którzy mieli przejść szkolenie lotnicze w USA. Do zaplanowanej początkowo grupy 12 pilotów włączono kolejnych 36, którzy mieli zrealizować szkolenie językowe oraz zaawansowany program nauki na T-38, a naukę na F-16 realizować w kraju. W 2006 roku wykorzystując środki pomocowe z funduszu Solidarity Initiative postanowiono, że 24 z 36 dodatkowych pilotow przewidzianych do szkolenia w USA zrealizuje pełny program tzn. szkolenie językowe, program na T-38 oraz szkolenie podstawowe na F-16. Aktualnie trwają negocjacje ze stroną amerykańską, aby taki program zrealizowało również pozostałych 12 (ze wspomnianych 36) pilotów.

 

Szkolenie polskich pilotów w USA składa się z trzech głównych elementów:
- szkolenie teoretyczne, językowe i proceduralne - 5 miesięcy;
- szkolenie na samolocie szkolno-bojowym (T-38) - 6 miesięcy;
- szkolenie na samolocie bojowym w wymiarze co najmniej 80 - 100 godzin, a dla pilotów instruktorów 120 godzin - 13 miesięcy.

 

Pierwsza grupa polskich pilotów została skierowana do USA na przełomie maja i czerwca 2005 roku. Szkolenie rozpoczęto siedmiomiesięcznym kursem językowym w Defense Language Institute w bazie Sił Powietrznych Lackland w San Antonio. Po jego ukończeniu rozpoczęto zajęcia w bazie USAF Randolph, zlokalizowanej również w San Antonio. (Teksas). Na ten etap szkolenia składały się trzy zasadnicze segmenty:
- miesięczny kurs teoretyczny przygotowujący do wykonywania lotów zarówno na nowym typie samolotu, jak i w przestrzeni powietrznej Stanów Zjednoczonych;
- szkolenie w symulatorze lotu samolotu T-38C OFT (Operational Flight Trainer) lub UTD (Unit Training Device);
- szkolenie w powietrzu.

 

Polscy piloci zostali skierowani do 560. eskadry (560th Flying Training Squadron) należącej do 12. skrzydła (12th Flying Training Wing) podlegającego US Air Education & Training Command. Ten etap to czteromiesięczne przećwiczenie danej grupy zadań w symulatorze przed wykonaniem misji w powietrzu.
Szkolenie teoretyczne obejmuje około 100 godzin zajęć realizowanych przed rozpoczęciem lotów oraz dalsze 50 godzin prowadzone w trakcie ich trwania. W początkowej fazie, zajęcia teoretyczne prowadzą cywilni pracownicy zatrudnieni w charakterze instruktorów symulatorów lotu. Druga część zajęć teoretycznych prowadzona jest przez pilotów instruktorów z eskadry. Szkolenie składa się z sześciu bloków (eksploatacja statku powietrznego, aerodynamika i mechanika lotu, procedury IFR, loty grupowe, planowanie lotów w przestrzeni powietrznej USA oraz fizjologia lotnicza). W drugim etapie nauki w Randolph piloci wykonują 24 loty na symulatorze lotu samolotu T-38C. Symulator OFT, podobnie jak symulator F-16 znajdujący się na Krzesinach to nieruchoma platforma, w której pilot otrzymuje realne zobrazowanie parametrów lotu. Na wskaźnikach kabiny symulatora oraz trzech ekranach prezentowane są warunki lotu, teren itp. - wszystko to, co widzi pilot prawdziwego samolotu. Instruktorzy symulatora mogą w każdej chwili imitować sytuacje awaryjne, programować loty w różnych warunkach pogodowych itp.

 

Szkolenie na T-38
a) część pierwsza - szkolenie podstawowe (Basic Training), obejmuje 8 lotów, z czego dwa pierwsze kończą się na podkołowaniu do pasa i skupiają się na procedurach stosowanych na ziemi (Ground Operations). Kolejne sześć lotów obejmują m. in. procedury odlotów i przylotów na własne lotnisko, sposoby wykorzystania przydzielonej przestrzeni powietrznej, prowadzenie orientacji geograficznej (poprzez wykorzystanie pomocy nawigacyjnych) oraz czynności w szczególnych przypadkach w locie, które mogą być wykonane tylko z pierwszej kabiny (np.wyłączenie silników). Zrealizowanie wyżej wymienionych lotów jest warunkiem rozpoczęcia szkolenia w powietrzu.
b) podczas drugiej części szkolenia to dwa loty, w których szkolący ćwiczy w locie sytuacje szczególne.
c) w trzeciej części prowadzone jest szkolenie w lotach według procedur IFR, TACAN, VOR, VOR DME, ILS, PAR. Realizowane są wówczas m. in. zadania w strefach, szkolenie w zbliżaniu do lotnisk w Randolph AFB i Lackland AFB, a także innych lotnisk w stanie Teksas.
d) część czwarta to sześć lotów z lotniska w Tucson. Celem tego elementu nauki jest praktyczne zapoznanie pilotów z warunkami panującymi na lotnisku Tucson,innych lotniskach położonych w pobliżu oraz z ukształtowaniem terenu w Arizonie.

Szkolenie na T-38 realizowane jest w bazach: w Vance, Laughlin, Columbus, Moody.

 

Szkolenie na F-16
Szkolenie na F-16 polscy piloci rozpoczęli w 195. eskadrze 162. Skrzydła Myśliwskiego Lotnictwa Gwardii Narodowej w Arizonie. Baza wojskowa mieści się na lotnisku cywilnym Tucson International. 162 Skrzydło Myśliwskie (Fighting Wing) przeznaczone jest do szkolenia studentów zagranicznych.

Instruktorami są bardzo doświadczeni piloci, nalot wielu z nich sięga 2000-3000 godzin na F-16. Niektórzy z instruktorów to absolwenci USAF Weapons School, wielu z nich ma także doświadczenie z realnych konfliktów zbrojnych. Tuscon oferuje olbrzymie możliwości szkoleniowe. W niewielkich odległościach od lotniska do dyspozycji pilotów-studentów dostępnych jest kilkanaście stref dla lotnictwa wojskowego. W kilku z nich można wykonywać loty od wysokości lotu koszącego aż do stratosfery, w kilku innych można przekraczać barierę dźwięku już powyżej 10 000 stóp. Dodatkowym atutem tych stref jest możliwość używania pasywnych środków walki radioelektronicznej (flary, dipole) od wysokości 3000 stóp w strefach i od 300 stóp nad poligonami i w lotach koszących. Do wykorzystania pozostają także 4 poligony szkolne i 3 taktyczne. Dodatkowo nad poligonami taktycznymi piloci mają możliwość wykonywania manewrów obronnych połączonych z wykorzystaniem środków walki radioelektronicznej. W większości loty na te poligony połączone są z dolotem na wysokości lotu koszącego oraz z przeciwdziałaniem przeciwnika powietrznego. Szkolenie dla pierwszej grupy składało się z trzech etapów:


- Basic training - szkolenie podstawowe,
- FLUG (Flight Lead Upgrade) - szkolenie z zakresu dowodzenia ugrupowaniami,
- IPAC - szkolenie instruktorskie.

 

Początkowa faza Basic Training obejmuje loty po kręgu, loty wg ILS, PAR, TACAN, trening podejść z niepracującym silnikiem. Instruktor oceniając postępy ucznia decyduje o jego pierwszym samodzielnym locie. W przypadku polskich pilotów zamiana wersji D na C (jednomiejscową) odbywała się średnio około 4-5 lotach. Kolejnym elementem nauki na etapie Basic Training są walki powietrzne o rosnącym stopniu trudności. Następnie trenowane są loty na przechwycenia i nauka użycia radaru w BVR (Beyond Visual Range) oraz tankowania w powietrzu. Po zrealizowaniu wszystkich elementów powietrze-powietrze studenci rozpoczynają etap powietrze - ziemia. Na początku nauka obejmuje manewry szkolne a następnie taktyczne. Ponieważ doloty na poligony taktyczne realizowane są na małych i bardzo małych "koszących" wysokościach ta część treningu poprzedzona jest specjalnym szkoleniem. Kolejnym etapem Basic Course są loty, w których łączy się zadania powietrze-powietrze powietrze-ziemia. Basic course kończy się egzaminem. FLUG (Flight Lead Upgrade) to szkolenie z zakresu dowodzenia ugrupowaniami. Na FLUG składają się 22 loty. Uczący się wciela się w rolę dowódcy ugrupowania, prowadzi briefingi i debriefingi. Podczas szkolenia instruktorskiego IPAC realizowany jest program zbliżony do poziomu FLUG. W opinii pilotów jest to jednak najtrudniejsza część kursu. Student oprócz prowadzenia briefingów i debriefingów udziela szczegółowych instrukcji skrzydłowemu oraz musi wychwycić wszystkie błędy celowo popełniane przez instruktora. (wykorzystano informacje z artykułów pilotów pierwszej grupy dla "Wiraży".)

 

W pierwszej grupie pilotów znalazło się 7 pilotów-instruktórów.
- ppłk pil. Rościsław Stepaniuk
- ppłk pil. Zbigniew Zawada
- ppłk pil. Dariusz Malinowski
- mjr pil. Krzysztof Próchniak
- mjr pil. Cezary Wiśniewski
- kpt. pil. Mariusz Pawelec
- kpt. pil. Tomasz Łyżwa.

 

Pierwszych trzech pilotów (ppłk Stepaniuk, ppłk Zawada i ppłk Malinowski) ukończyło szkolenie w czerwcu 2006 roku. Wyszkolenie pilota kosztuje około 1,8 mln dolarów, a przygotowanie pilota instruktora to wydatek około 3 milionów dolarów. Zakłada się, że liczba pilotów przeszkolonych w pierwszym etapie (49) zapewni wykonanie podstawowych zadań przez eskadry wyposażone w F-16, w tym pełnienie dyżurów bojowych (tzw. "par dyżurnych"). Plan przewiduje jednocześnie, że w 2010 roku w Siłach Powietrznych będzie 72 pilotów F-16. Przeszkolenie na F-16 kolejnych grup pilotów - do uzyskania pełnej obsady etatowej eskadr - będzie prowadzone w kraju. Jednak wobec zagrożenia realizacji przyjętych planów przygotowano nową "Koncepcję szkolenia personelu latającego Sił Powietrznych". Została ona podpisana przez ministra ON w listopadzie 2007 roku. Celem koncepcji było dokonanie analizy wariantów szkolenia personelu latającego Sił Zbrojnych i wskazanie optymalnych rozwiązań. W kontekście F-16 zaproponowano trzy warianty szkolenia na ten typ samolotu.

 

Wg stanu na 12 grudnia 2007 roku:
- 18 pilotów wykonuje loty na F-16 w Polsce,
- 12 pilotów szkoli się na F-16 i 9 na T-38 w USA,
- 9 pilotów realizuje specjalistyczny realizuje kursów językowy w USA.

 


b) szkolenie personelu naziemnego


Proces szkolenia specjalistycznego jest personelu naziemnego rozpoczyna się od szkolenia z języka angielskiego (cała dokumentacja techniczna samolotu jest sporządzona w tym właśnie języku). Po osiągnięciu odpowiedniego poziomu wiedzy i zdaniu egzaminu z jęz. angielskiego wg kryteriów ECL szkolony jest kierowany na kurs teoretyczny do Dęblina prowadzony przez instruktorów, którzy uzyskali uprawnienia w USA. Szkolenie praktyczne jest realizowane bezpośrednio na samolocie na terenie 31.BLot. Nauka kończy się kompleksowym egzaminem i nadaniem uprawnień do wykonywania obsług na sprzęcie lotniczym w danej specjalności. W Polsce na 31 kursach specjalistycznych dla personelu Służby Inżynieryjno-Lotniczej (SIL) szkoli się 356 osób, a w dalszych 22 szkoleniach SET (kursach terminologii fachowej) bierze udział 268 osób. Łącznie przygotowanie służby inżynieryjno - lotniczej, personelu zabezpieczenia i ubezpieczenia obejmie 1110 osób (Krzesiny 710 osób, Łask 400). W 2006 roku roku w Stanach Zjednoczonych przeszkolono 174 osoby personelu technicznego. Oprócz kadry z Krzesin i Łasku, szkoleniem objętych było również 11 wykładowców Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych z Dęblina oraz przedstawiciele Dowództwa Sił Powietrznych, Wojskowej Akademii Technicznej oraz Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych.

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych